HAKLAR VE SORUMLULUKLAR DENGESİ - İZVODER | EN BAŞARILI ÖZEL OKULLAR
HAKLAR VE SORUMLULUKLAR DENGESİ
Günümüzde çocukların sahip olduğu hakları ve onlara nasıl daha özenli davranmamız gerektiğini sürekli olarak vurguluyoruz ancak haklar ve sorumluluklar arasındaki dengeyi kurabiliyor muyuz?
2 Ay Önce

  Sorumluluk kavramını genel hatlarıyla tanımlamak istersek; bireyin uyum sağlaması,
üzerine düşen görevleri yerine getirmesi ve kendine ait bir olayın başkaları üzerindeki
etkilerinin sonuçlarını üstlenmesi, başkalarının haklarına saygı göstermesi ve kendi
davranışının sonuçlarına sahip çıkabilmesi şeklinde ifade edebiliriz. Günümüzde çocukların
sahip olduğu hakları ve onlara nasıl daha özenli davranmamız gerektiğini sürekli olarak
vurguluyoruz ancak haklar ve sorumluluklar arasındaki dengeyi kurabiliyor muyuz?
Sorumluluk almak çocuğun sosyal, duyusal, zihinsel ve bedensel gelişimi açısından
son derece önemlidir. Günümüzde ailelerdeki refah seviyesi yükseldikçe çocukların aldıkları
sorumlulukların azaldığını söyleyebiliriz. Ancak unutmamak gerekir ki özgürlükler ve
sorumluluklar birbirine kenetlenmiştir. Sorumlulukları yerine getirmeden özgürlükleri veya
hakları elde etmenin mümkün olmadığını öğrenerek büyüyen çocukların hayat başarısı daima
daha yüksektir çünkü bu bireyler hayatın her alanında önceliklerini ve ihtiyaçlarını
belirleyebilirler, bunun yanı sıra davranışlarının sonuçlarını üstlenirler. Her birey biricik ve
kıymetlidir, ancak bu değer alınan sorumluluklardan bağımsızdır. Çocuğunuzun ev içerisinde
iş yapmasına izin vermemek ve hayatını “fazla” kolaylaştırmak ona farkında olmadan zarar
vermenize sebep olabilir. Genellikle “Onun görevi derslerine çalışmak”, “ Şimdi acelemiz var
biz hemen halledelim” ya da “O şimdi çok küçük olduğu için yapamaz.” gibi cümleleri
ebeveynlerden oldukça sık duyuyoruz. Siz bir aile bireyi olarak onu anlamaya çalışıyor,
dinliyor ve söz hakkı veriyorsanız aynı şekilde birey olmanın gerekliliği olarak sorumluluk
üstlenmesini de sağlamalısınız. Çocuklar ilk başta verilen görevleri acemice ve özensiz bir
şekilde yapabilirler ancak bu noktada önemli olan tamamlamaya gayret göstermesi ve
sonucunda takdir görmesidir. Burada amaç çocuğun gelişim dönemlerine uygun görevlerin
seçilmesidir. Alması gereken sorumluluğun veya çocuğun becerisinin üzerinde beklenti de
başarı duygusunu zedeleyerek çocuğun gelişimini olumsuz etkileyebilir. Burada sizin için
önemli olan temel değerleri ve kuralları çocuğun yaşına uygun şekilde ona açıklamak gerekir.
Unutmayın ki yalnızca söylemek değil davranışlarınızla örnek oluşturmanız gerekiyor, yoksa
sadece nasihat vermiş olursunuz. Eğer evdeki herkes bu kurallara uyarsa çocuk da
kendiliğinden uyum sağlayacaktır. Aşağıdaki birkaç örnek cümle ile başlamayı
deneyebilirsiniz.
 Her insan yaşadığı evi temiz tutmalı, evdeki düzenin ve temizliğin sağlanması için
üzerine düşen görevleri yerine getirmelidir. Herkes odasını temiz tutmalıdır.


 Her ailede sabahları kalkma, yemek saatleri, eve giriş çıkış gibi durumlarda uyulması
gereken bir zaman dilimi bulunmaktadır. Ailenin her ferdi bu aman dilimlerine
mutlaka uymalı, gereken zamanda gereken işleri yapmalıdır.
 Bir ailenin bir arada sofraya oturması aile bireyleri arasındaki iletişim açısından büyük
önem taşımaktadır. Bu sebeple ailenin her ferdi masaya birlikte oturarak toplu halde
yemek yemeli, herkes yemek saatine uymalıdır.
 Aile içerisinde yapılan tüm işlerde işbirliği yapılmalı, temizlik ve hazırlık gibi
durumlarda herkes birbirine yardım etmelidir.
 Enerji kaynakları verimli kullanılmalı ve gereksiz harcamalardan kaçınılmalıdır.
 Ailede herkes birbirine sevgi ve saygı çerçevesinde yaklaşmalıdır.
Bir yetişkinin hem çalışıp hem de yaşamını devam ettirmesi için gereken yemek, kişisel
temizlik, yaşadığı alanın bakımı ve sosyal hayat gibi pek çok alanda sorumluluk alması
gerekir. Eğer onları hazırlamazsanız bu sorumlulukları zorlanmadan yüklenmesi mümkün
mü? Bir anda bu kadar çok şeyi üstlenmesi beklenebilir mi? Aşağıda sizlere fikir vermesi için
küçük yaş grubundaki çocukların gelişimsel özelliklerine göre alabilecekleri sorumlulukların
bir listesini hazırladık, size uygun olanlarını seçip uygulamaya başlayabilirsiniz. İleriki yaşlar
için de günlük rutinlerinize göre bir görev paylaşımı yapabilirsiniz.
2-3 Yaş Çocuğunun Ev İçinde Alabileceği Sorumluluklar
 Oyuncakları kutuya koymak
 Kitapları rafa yerleştirmek
 Ellerinde çorapla toz almada yardımcı olmak
 (Varsa) Evcil hayvanı beslemede yardımcı olmak
 Kirli kıyafetleri çamaşır sepetine koymak
 Sofrayı kurmaya yardımcı olmak(peçeteleri, kaşığı yerleştirmek vb.)
4-5 Yaş Çocuğunun Ev İçinde Alabileceği Sorumluluklar
 Sofrayı kurmak
 Yemek hazırlamada yardımcı olmak
 Havluları katlamak
 Kendi kıyafetlerini seçmek, giyinmek ve soyunmak
 Alınan yiyecekleri buzdolabına yerleştirmek
 Çorapları alçak bir yere asmak
 Renkli çorapları eşlemek
 Sandviç yapmak
 Alışveriş yapılırken yardımcı olmak

 

6-7 Yaş Çocuğunun Ev İçinde Alabileceği Sorumluluklar
 Evcil hayvanın beslenmesi ve bitkileri sulamak
 Yatağını yapmak
 Çöpü dışarı çıkarmak
 Sabah gazeteyi kapıdan almak
 Çamaşırları katlamak
 Sofrayı toplamada yardımcı olmak
 Alışveriş listesini takip etme
 Etrafı süpürmede yardımcı olmak
 Posta kutusundan gelen mektupları almak
8-9 Yaş Çocuğunun Ev İçinde Alabileceği Sorumluluklar
 Bulaşık yıkamada yardımcı olmak
 Sofrayı kurmak/kaldırmak
 Bulaşık makinesini yerleştirmek
 Evcil hayvanın suyunu değiştirmek
 Yemek hazırlamada yaşına ve gelişimine uygun bölümlere yardım etmek
 Temiz kıyafetleri katlayıp dolaba yerleştirmek